.
صفحه اصلي آرشيو جستجو پيوند ها تماس با ما
 
آخرین عناوین
واقعه کربلا در اشعار مختومقلی فراغی شاعر شهیر تركمن
مختومقلی فراغی شاعر شهیر ترکمن از ارادتمندان اهل بیت است و به عاشورای حسینی در دیوانش زیاد پرداخته شده است.
واقعه کربلا در اشعار مختومقلی فراغی شاعر شهیر تركمن

مختومقلي در تمامي اشعار خود 10 بار مستقيماً از كربلا ياد نموده است. اين شاعر گاه مصيبت كشته شدن حسين و يارانش را چنان سنگين و سخت و مظلومانه مي‌بيند كه زبان شكوه و شكايت به درگاه خداوند متعال مي‌گشايد واقعه کربلا در اشعار مختومقلی فراغی شاعر نامی وپدر ادبیات ترکمن

گناه‌ قيلدي‌ علي‌نينگ‌ اوغلي‌، اي‌ پروردگار

كربلا دشتينده‌ قيلدينگ‌ سن‌ آلارني‌ خوار و زار پروردگارا! فرزند علي چه گناهي كرده بود

كه آنها را در دشت كربلا خوار و زار كردي؟

و گاهي نيز به اين دنياي فاني شخصيتي استعاري مي دهد و به آن مي تازد كه چرا باعث شهادت امام حسين و يارانش در صحراي كربلا شده است:

حسن‌-حسين‌، عرشي‌-كرسي‌ گره‌گيم‌

كربلادا شهيد اتدينگ‌ سن‌ دنيا تو اي دنيا! حسن ـ حسين را كه از عرش و كرسي (از بين همه چيز) فقط او را مي‌خواهم ، در كربلا شهيد كردي.

و يا در شعري ديگر از ريخته شدن خون افراد زيادي از امت اسلام در كربلا شكوه مي‌كند:

بيرنيچه‌ امت‌لار قانين‌

كربلادا دوكوپ‌ گچدي‌ خون چندين امت را

در كربلا به زمين ريخته‌اند

شاعر تركمن به سرزمين كربلا ارزش زيادي مي‌دهد:

مگر يوسف‌ دوشدي‌ چايا

جمالينگ‌ دييپ‌ باقام‌ آيا

عراق‌ زمين‌ كربلايا

باقام‌ يوسف‌ ديه‌-ديه تو گويي يوسف را در چاه كرده‌باشند ؛

به هواي ديدن جمالت ، به ماه مي نگرم

و يوسف يوسف گويان

به كربلا در عراق چشم دوخته‌ام

اين شاعر آزاده ، بر اين عقيده است كه كشته شدگان در كربلا را جز شهيد نمي‌توان چيز ديگري ناميد و مي‌گويد كه آيا به غير از آنها شهيد ديگري مگر مي‌توان تصور نمود:

هر زاغ‌ و زغن‌دان‌ كبوتر اولماز

هر صحراده‌ ياتان‌ ميت‌ بولارمي‌؟

كربلادان‌ غيري‌ شهيد بولارمي‌؟

هر ساچين‌ اوسدورن‌ سيد بولارمي‌؟

هر تلپك‌ گيين‌دن‌ قلندر اولماز هر زاغ و زغني را نمي توان كبوتر ناميد

آيا مي توان هر آنكس را كه در صحرا آرميده ، مرده ناميد؟

آيا غير از آنها كه در كربلا شهيد شده‌اند ، مي‌توان شهيد ناميد؟

آيا هر آن كس را كه موهايش را بلند كرده ، مي‌توان سيد ناميد؟

نمي توان هر كس را كه كلاه پوشيده ، قلندر ناميد.

مختومقلي در شعري ، از ديداري روحاني با حسن و حسين و دشت كربلا سخن گفته است:

كربلا دشتينده‌ جان‌ برگن‌ شهيدلر گيتدي‌لر

هم‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌، كربلاني‌ گوردوما من آنها را كه در دشت كربلا شهيد شدند

و حسن و حسين را و كربلا را ديده‌ام

امام حسين (ع) در اشعار مختومقلي

سومين امام تمامي مسلمين و دومين نوة رسول خدا (ص) و يكي از دو سرور جوانان اهل بهشت كه مادرش فاطمة زهرا (س) دختر رسول الله (ص) بود ، حسين (ع) است. نام امام حسين 23 بار در ديوان مختومقلي تكرار شده است و اين نشان دهندة اهميتي است كه اين شاعر بزرگ به ايشان قائل است. مختومقلي حسن و حسين (عليهما سلام) را ماه و پرتو دين و مادرشان فاطمة زهرا (س) را شاه حوريان بهشت مي‌داند :

حسن‌ حسين‌، دينينگ‌ انوري‌، ماهي‌

قاني‌ فاطمه‌ زهرا، حورلرينگ‌ شاهي‌

قدرت‌ بيلن‌ دوران‌ نور الهي‌

شيله‌ معجزات‌لار موندان‌ گچيپ‌دير حسن و حسين ، ماه تابان دين هستند

فاطمة زهرا شاه حوريان بهشت است

اينها انوار الهي هستند كه به قدرت خدا بوجود آمده‌اند.

آري ؛ اين معجزات از اين دنيا رفته‌اند

مختومقلي در يكي از شعرهايش جنگ امام حسين (ع) در كربلا را مبارزة وي در راه اسلام مي‌داند:

بيزينگ‌ بيله‌ همدم‌ بولان‌

اسلام‌ اوچين‌ قيليچ‌ اوران‌

كربلادا شهيد بولان‌

اول‌ حسن‌، حسين‌ قاني‌؟ آن حسن و حسين

كه همدم ما بودند

و به خاطر اسلام شمشير زده‌اند

و در كربلا شهيد شده‌اند ، كجايند؟

مختومقلي چنان جايگاهي براي شخصيت امام حسين قائل است كه در شعري شفاي دل بيمار و آشوبزدة خود را از حسن ، حسين ، علي و ديگر بزرگان و ائمه مي‌خواهد:

اون‌ ايكي‌ امام‌، بيري‌-بيريندن‌ سرور

يدي‌ ولي‌، ياران‌ بولوپ‌، مدد بر

مشهد، قارا بابا، يا شيث‌ پيغامبر

حسن‌، حسين‌، شاهمردان‌، شفا بر! اي دوازده امام ، اي كه يكي از ديگري سرورتر!

اي هفت نفر اولياء ، همه به ياري هم!

اي مشهد (امام رضا) ، اي قره‌بابا ، اي حضرت شيث!

اي حسن ، اي‌حسين و اي شاهمردان ، شفايم ده!

شاعر بزرگ تركمن در شعري ديگر ، ضمن مذمت دنيا و يادآوري ستمي كه شمر و يزيد بر امام حسين كرده‌اند ، از خداوند بخشايشگر خواسته است تا به حق امام حسين گناهانش را ببخشايد:

يالان‌ دنيا كيمه‌ بردي‌ وفاني‌

آخرتدا آنلار سورر صفاني‌

شمر ايله‌ اول‌ يزيد بردي‌ جفاني‌

يا امام‌ حسينه‌ باغيشلا بيزني‌ اين دنياي دروغين به چه كسي وفا كرده؟

خدايا! به حق امام حسين كه در آخرت ، در بهشت خواهد بود

به حق حسين كه شمر و يزيد بر او جفا كردند

ما را ببخش!

مختومقلي علاوه بر تكريم شخصيت والاي امام حسين (ع) در همان شعر مشهور «باغيشلا بيزني» در بارة شخصيت فاطمه زهرا (دختر پيامبر ، همسر حضرت علي و مادر امام حسين) نيز چنين بيتي سروده است :

فاطمه‌ زهرادير آنينگ‌ انه‌سي‌

ذاتينده‌ بير ذره‌ يوقدور گناه‌سي‌ مادرش فاطمة زهراست

آنكه ذره‌اي گناه در ذاتش وجود ندارد

ابياتي كه در زير ذكر مي شود ،‌ بي هيچ توضيحي نشانگر منزلتي است كه شاعر تركمن به امام حسن و امام حسين قائل است. بخش هايي از مرثيه‌اي با عنوان « حسن بيرله حسين» كه مختومقلي در بارة اين امامان سروده ، چنين است :

ابيات تركمني ترجمه

بير خداييم‌نينگ‌ قولي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌

مصطفي‌نينگ‌ بلبلي‌ دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌

باغ‌ رضوانينگ‌ گلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌

اول‌ علي‌نينگ‌ ايكي‌ اوغلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌

ايكي‌ دنيانينگ‌ گلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌ بندگان خداي واحدند ، آن حسن و حسين

بلبل مصطفي هستند ، آن حسن و حسين

گل باغ رضوانند ، آن حسن و حسين

دو پسر علي هستند ، آن حسن و حسين

گل هاي دو جهانند ، آن حسن و حسين

نه‌ گناه‌ قيلدي‌ علي‌نينگ‌ اوغلي‌، اي‌ پروردگار

كربلا دشتينده‌ قيلدينگ‌ سن‌ آلارني‌ خوار و زار

اول‌ حسن‌ بير حسين‌ بيلسنگ‌ ايدي‌لر شاهسوار

اگني‌گه‌ قالقان‌ ساليپ‌، الي‌گه‌ آلدي‌ ذوالفقار

ايكي‌ دنيانينگ‌ گلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌ اي پروردگار! فرزند علي چه گناهي كرده بود

كه آنها را در دشت كربلا خوار و زار نمودي ؟

آن حسن و حسين شهسواراني بودند

حسين بود كه سپر پوشيد و ذوالفقار به دست گرفت

حسن و حسين گلهاي دو جهان هستند

شمر معلون‌ پليد كسدي‌ حسينينگ‌ باشيني‌

تانگلا محشرده‌ گورر سيز (اول‌) فاطمه‌ گوز ياشيني‌

هم‌ يتيم‌ قيلدي‌ اوغول‌ - قيز هم‌ ينه‌ قارداشيني‌

هم‌ قارينداش‌ اوروغ‌ هم‌ ينه‌ (هم‌) يولداشيني‌

ايكي‌ دنيانينگ‌ گلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌ شمر ملعون و پليد ، سر حسين را بريد

در روز محشر اشك فاطمه را خواهيد ديد كه جاري است

چونكه يتيم ماند از پسران و دختران و از داشتن برادر

و محروم شد از داشتن خويشان و نزديكان و هم از همسرش.

گل هاي دو جهانند ، آن حسن و حسين

اول‌ حسين‌ گيردي‌ اوروش‌غا بير خداني‌ ياد اديپ‌

هم‌ علي‌ اصغر اشيتيپ‌، نالا و فرياد اديپ‌

شمر ملعون‌ كسدي‌ باشين‌ ظلم‌ني‌ بسيار اديپ‌

اهلي‌ عالم‌ ييغلاشا دير بير خداني‌ ياد اديپ‌

ايكي‌ دنيانينگ‌ گلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌ آن حسين با ياد خداي واحد ، به صحنة نبرد وارد شد

علي اصغر شنيد و ناله و فرياد كرد

شمر ملعون ظلم بسيار نمود و سر از بدنش جدا كرد

تمام عالم ، خداي را ياد كرده و گريستند

گل هاي دو جهانند ، آن حسن و حسين

گر علي‌ بولسا ايدي‌، آندا برردي‌ داديني‌

اول‌ پليدلر قيلماغاي‌ اردي‌ اوروش‌نينگ‌ داديني‌

شير دك‌ تارتار، اشيتگيل‌ بندانينگ‌ فرياديني‌

آدينگيز بو دنياده‌ بو سيرلارينگ‌ بنياديني‌

ايكي‌ دنيانينگ‌ گلي‌دير اول‌ حسن‌ بيرله‌ حسين‌ اگر علي مي‌بود ، دادش را مي‌ستاند

آن پليدها فرياد جنگ سر مي‌دادند و داد و فرياد مي‌كردند

آيا فرياد حسين را مي شنوي كه همچون شيري مي‌غرد

بنيان اسرار اين دنيا با نام آنها مرتبط است

گل هاي دو جهانند ، آن حسن و حسين

چهرة پليد يزيد در شعر مختومقلي :

تركمنها زشت‌ترين و قبيح‌ترين ناسزايي كه به زبان مي‌آورند ، عبارت «شمر» و «يزيد» است. اين دو عبارت در بين تركمنها با زشتي ، پلشتي ، دغلكاري و هر آنچه منفي است ، مترادف مي‌باشد. كسي نيست كه تركمن باشد و با شنيدن اين عبارات به عنوان «ناسزا» چهره در هم نكشد و خشمگين نشود. به راستي اين در بطن فرهنگ و عقيدة تركمنها ريشه دوانده است.

مختومقلي يزيد را فردي مي داند كه دين را انكار نمود و در شعري ، در لزوم وفاي به عهد ، به شكلي شاعرانه ، آنرا كه وفاي به عهد نكند ، بدتر از يزيدي مي‌داند كه منكر دين شد:

هر كيم‌ تاپيلماسا آيدان‌ سوزوندن‌

دينه‌ منكر بولان‌ يزيد ياغشي‌ دير هر كس كه وفاي به عهد نكند

يزيد كه منكر دين شد ، از او بهتر است

به عبارتي مي‌توان چنين گفت كه شاعر براي نشان دادن درجة قباحت و زشتيِ وفا نكردن به عهد و پيمان ، به نماد زشت‌ترين و كريه‌ترين انسانها كه يزيد باشد اشاره نموده و گفته است آنكه وفاي به عهد نكند از يزيد هم بدتر است.

مختومقلي در شعري ديگر با كنايه‌اي بسيار شاعرانه ، «يزيد» را در معناي كناييِ فردي بسيار فرصت طلب بكار مي‌برد كه اساس كارش بر سودجويي و منفعت طلبي است:

منكرلر جم‌ بولوپ‌ ييقدي‌ كعبه‌ني‌

يزيد گيتدي‌ آغاچلارين‌ ساتماغا منكرها جمع شدند و كعبه را ويران كردند

و يزيد رفت تا چوب‌هاي آن را بفروشد

و بالاخره در شعري ديگر ، شاعر تركمن لعنت بر يزيد مي‌فرستد و در مشاعره با شاعري ديگر چنين مي پرسد :

مختومقلي‌ حقه‌ قول‌، رسول‌ - امت‌

مومنه‌ شكر اديپ‌، يزيده‌ لعنت‌

پيغامبر سروري‌ رسول‌ محمد

محمد هاچان‌ معراجه‌ گيديپ‌دير مختومقلي بندة حق ، رسول و امت است

شكر بر مؤمن و لعنت بر يزيد. /

گلستان ما/ انجمن شعر و ادب ترکمن میراث


ایمیل مستقیم :‌ info@shomalnews.com
شماره پیامک : 5000592323
 
working();
نظرات خوانندگان :

رمضان 20 آبان 1392
مختومقلی شاعر ملی ما ایرانیهاست . خوب است که میدانی یا خیابانی در پایتخت کشورمان به اسم این شاعر شهیر نامگذاری گردد .با تشکر

ارسال نظر :
پاسخ به :





نام : پست الکترونیک :
حاصل عبارت روبرو را وارد نمایید :
 
working();

« صفحه اصلي | درباره ما | آرشيو | جستجو | پيوند ها | تماس با ما »
هرگونه نقل و نشر مطالب با ذكر نام شمال نيوز آزاد مي باشد

سامانه آموزش آنلاین ویندی
Page created in 0.09 seconds.